Waarneming van de zonsverduistering van 11 augustus 1999

Christian Muller, Didier Gillotay et Michel Van Roozendael
Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie
Ringlaan3
1180 Brussel

Een totale zonsverduistering zoals deze van 11 augustus 1999 is een uitzonderlijke gebeurtenis. De invloed van een zonsverduistering op de zonnestraling en de chemie van de atmosfeer werd nog maar weinig bestudeerd. Het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie (BIRA-IASB) zal die invloed bestuderen door waarnemingen van op de grond.

Het automatisch meetstation voor "UV-zichtbaar licht monitoring" van het BIRA-IASB doet spectrale metingen in smalle golflengtegebieden en in geïntegreerde gebieden van alle spectrale componenten van de verstrooide en de rechtstreekse zonnestraling tussen 280 en 600 nm. Deze metingen zijn bedoeld om experimenteel de UV klimatologie op te maken van een stedelijk gebied op een gemiddelde breedtegraad, zoals in Ukkel.

Een radiometer met filters, met 10 kanalen tussen 300 nm en 1,39 µm laat bovendien toe, door middel van rechtstreekse metingen van de zonnestraling, om de totale hoeveelheid ozon en aerosols te bepalen. Gedurende de zonsverduistering, die slechts gedeeltelijk zal zijn in Ukkel, zal de cadans van de geïntegreerde metingen (met pyranometers en UV-meters) en van de metingen in smalle golflengtegebieden (radiometers met filters) opgevoerd worden tot een frequentie van één meting per seconde. Het zal dan mogelijk zijn om met een hoge tijdsresolutie de kinematica te bestuderen van de variaties van de zonnestraling als functie van het percentage van de zonneschijf dat bedekt is. Het zal eveneens mogelijk zijn, als de weersomstandigheden het toelaten (heldere hemel), om de theorieën over stralingstransport te verifiëren door de verhouding te meten tussen het rechtstreeks en het verstrooide gedeelte (verstrooiing door de atmosfeer, de aerosols, de wolken) van de zonnestraling die het aardoppervlak bereikt. Indien de hemel bewolkt is, zullen diezelfde metingen toelaten om belangrijke inlichtingen te verkrijgen over het mechanisme van de verstrooiing van de zonnestraling door wolken voor grotere hoogten van de zon boven de horizon (ongeveer 55° op 11 augustus 1999 om 12 h UT).

Het BIRA-IASB beschikt ook over een mobiel station voor metingen van de samenstelling van de atmosfeer, gebaseerd op het principe van de Differentiële Spectroscopische Absorptie (DOAS). Dit station wordt onder andere gebruikt om de resultaten te valideren van het experiment GOME ingebouwd in de ERS-2-satelliet van het Europese Ruimtevaartbureau (ESA) die zich in een baan om de aarde bevindt. Dit station zou kunnen in werking gesteld worden in Ukkel of op het traject van de zonsverduistering om een meting uit te voeren van de veranderingen die zullen optreden in de samenstelling van de atmosfeer. De bestanddelen die bestudeerd zullen worden, zijn bestanddelen met een korte levensduur zoals stikstofdioxide en stikstoftrioxide waarvan het fotochemisch evenwicht zou kunnen verstoord worden gedurende de tijdsduur van de zonsverduistering (enkele minuten). Het voornaamste wetenschappelijk doel van een dergelijk experiment is om met behulp van geschikte modellen voor de atmosferische chemie, uit te testen hoe goed we de chemische processen begrijpen die zich zouden voordoen tijdens de zonsverduistering, vooral in de stratosfeer.



Eclipse
Homepage

KSB-ORB
Homepage
Last updated on 15/02/2000 by CM